FARMAKOREZISTENT FOKAL EPILEPSIYAGA EGA BEMORLARNI OPERATSIYADAN OLDIN STRATIFIKATSIYA QILISHNING PERSONALLASHTIRILGAN ALGORITMI
Maqola asosiy qismi
Abstrak
Farmakorezistent fokal epilepsiya zamonaviy epileptologiya va funksional neyroxirurgiyaning eng murakkab muammolaridan biri bo‘lib qolmoqda, chunki bemorni operatsiyadan oldingi baholashga kech yo‘naltirish nazorat qilinmaydigan xurujlar davrini uzaytiradi, hayot sifatini yomonlashtiradi va jarrohlik davolashning ijobiy natija berish ehtimolini kamaytirishi mumkin. Prospektiv bir markazli kuzatuv tadqiqoti o‘tkazilib, unga ixtisoslashtirilgan epileptologik va neyroxirurgik markazda tekshirilgan 86 nafar bemor kiritildi. Barcha bemorlarda xurujlarning klinik-semiologik tahlili, bosh miya MRT, rutin EEG, uzoq muddatli video-EEG monitoring, nevrologik va neyropsixologik baholash o‘tkazildi. Stratifikatsiya mezonlari sifatida MRT ma’lumotlari bo‘yicha struktur o‘choq mavjudligi, xurujlarning lokalizatsiyalangan boshlanishi, semiologiyaning taxminiy epileptogen zonaga mosligi, lokal epileptiform faollik, MRT va EEG ma’lumotlari konkordantligi, xurujlar chastotasi, ikkilamchi bilateral tonik-klonik generalizatsiya mavjudligi, progressiv kognitiv defitsit hamda taxminiy aralashuv zonasining funksional ahamiyati baholandi. Umumiy klinik-diagnostik baholash asosida bemorlar jarrohlik istiqboli past, o‘rta va yuqori guruhlarga ajratildi. Yuqori jarrohlik istiqboli 29 nafar bemorda, o‘rta darajadagi istiqbol 36 nafar bemorda, past istiqbol esa 21 nafar bemorda aniqlangan. Epileptogen zonani lokalizatsiya qilish imkoniyati bilan eng ko‘p bog‘liq bo‘lgan omillar MRT-pozitiv struktur o‘choq, video-EEG bo‘yicha lokal iktal yoki interiktal boshlanish, klinik semiologiyaning taxminiy anatomik zonaga mosligi hamda MRT/EEG konkordantligi bo‘ldi. Taklif etilgan algoritm bemorlarni standart kuzatuv, kengaytirilgan operatsiyadan oldingi tekshiruv yoki invaziv monitoringni muhokama qilish uchun birlamchi stratifikatsiya qilishning qulay modeli sifatida qo‘llanishi mumkin.
Maqola tafsilotlari
##submission.citations##
Kwan, P., Arzimanoglou, A., Berg, A. T., Brodie, M. J., Hauser, W. A., Mathern, G., Moshé, S. L., Perucca, E., Wiebe, S., & French, J. (2010). Definition of drug resistant epilepsy: Consensus proposal by the ad hoc Task Force of the ILAE Commission on Therapeutic Strategies. Epilepsia, 51(6), 1069–1077. doi:10.1111/j.1528-1167.2009.02397.x
Jehi, L., Jetté, N., Kwon, C. S., Josephson, C. B., Burneo, J. G., Cendes, F., Sperling, M. R., Baxendale, S., Busch, R. M., Triki, C. C., Cross, J. H., Ekstein, D., Englot, D. J., Luan, G., Research Focus International Scientific Journal, Uzbekistan 265 https://refocus.uz/ RESEARCH FOCUS | VOLUME 5 | ISSUE 6 | 2026 ISSN: 2181-3833 ResearchBip (15.45) | Google Scholar | Index Copernicus (ICV80.58) Palmini, A., Rios, L., Wang, X., Roessler, K., Rydenhag, B., & Wiebe, S. (2022). Timing of referral to evaluate for epilepsy surgery: Expert consensus recommendations from the Surgical Therapies Commission of the International League Against Epilepsy. Epilepsia, 63(10), 2491– 2506. doi:10.1111/epi.17350
Jobst, B. C., & Cascino, G. D. (2015). Resective epilepsy surgery for drug-resistant focal epilepsy: A review. JAMA, 313(3), 285–293. doi:10.1001/jama.2014.17426
Baumgartner, C., Koren, J. P., Britto-Arias, M., Zoche, L., & Pirker, S. (2019). Presurgical epilepsy evaluation and epilepsy surgery. F1000Research, 8, F1000 Faculty Rev-1818. doi:10.12688/f1000research.17714.1
Rosenow, F., & Lüders, H. (2001). Presurgical evaluation of epilepsy. Brain, 124(9), 1683– 1700. doi:10.1093/brain/124.9.1683
Lüders, H. O., Najm, I., Nair, D., Widdess-Walsh, P., & Bingman, W. (2006). The epileptogenic zone: General principles. Epileptic Disorders, 8(Suppl. 2), S1–S9.
Bernasconi, A., Cendes, F., Theodore, W. H., Gill, R. S., Koepp, M. J., Hogan, R. E., Jackson, G. D., Federico, P., Labate, A., Vaudano, A. E., Blümcke, I., Ryvlin, P., & Bernasconi, N. (2019). Recommendations for the use of structural magnetic resonance imaging in the care of patients with epilepsy: A consensus report from the ILAE Neuroimaging Task Force. Epilepsia, 60(6), 1054–1068. doi:10.1111/epi.15612
Jayakar, P., Gotman, J., Harvey, A. S., Palmini, A., Tassi, L., Schomer, D., Dubeau, F., Bartolomei, F., Yu, A., Kršek, P., Velis, D., Kahane, P., & Lüders, H. O. (2016). Diagnostic utility of invasive EEG for epilepsy surgery: Indications, modalities, and techniques. Epilepsia, 57(11), 1735–1747. doi:10.1111/epi.13515
Wiebe, S., Blume, W. T., Girvin, J. P., & Eliasziw, M. (2001). A randomized, controlled trial of surgery for temporal-lobe epilepsy. New England Journal of Medicine, 345(5), 311–318. doi:10.1056/NEJM200108023450501
Engel, J., McDermott, M. P., Wiebe, S., Langfitt, J. T., Stern, J. M., Dewar, S., Sperling, M. R., Gardiner, I., Erba, G., Fried, I., & Jacobs, M. (2012). Early surgical therapy for drug-resistant temporal lobe epilepsy: A randomized trial. New England Journal of Medicine, 366(24), 2234– 2242. doi:10.1056/NEJMoa1202098
Téllez-Zenteno, J. F., Dhar, R., & Wiebe, S. (2005). Long-term seizure outcomes following epilepsy surgery: A systematic review and meta-analysis. Brain, 128(5), 1188–1198. doi:10.1093/brain/awh449
Duncan, J. S. (2010). Imaging in the surgical treatment of epilepsy. Nature Reviews Neurology, 6(10), 537–550. doi:10.1038/nrneurol.2010.131
Tripathi, M., & Ray, S. (2016). Presurgical evaluation for drug refractory epilepsy. International Journal of Surgery, 36(Pt B), 405–410. doi:10.1016/j.ijsu.2016.09.097
Zijlmans, M., Zweiphenning, W., & van Klink, N. (2019). Changing concepts in presurgical assessment for epilepsy surgery. Nature Reviews Neurology, 15(10), 594–606. doi:10.1038/s41582-019-0224-y
Zhang, J., Liu, Q., Mei, S., Zhang, X., Liu, W., Chen, H., Xia, H., Zhou, Z., & Liu, C. (2013). Multimodal neuroimaging in presurgical evaluation of drug-resistant epilepsy. Neuropsychiatric Disease and Treatment, 9, 1075–1087. doi:10.2147/NDT.S114
Spencer, S. S. (2002). Neural networks in human epilepsy: Evidence of and implications for treatment. Epilepsia, 43(3), 219–227. doi:10.1046/j.1528-1157.2002.26901.x Research Focus International Scientific Journal, Uzbekistan 266 https://refocus.uz/ RESEARCH FOCUS | VOLUME 5 | ISSUE 6 | 2026 ISSN: 2181-3833 ResearchBip (15.45) | Google Scholar | Index Copernicus (ICV80.58)
Fisher, R. S., Cross, J. H., French, J. A., Higurashi, N., Hirsch, E., Jansen, F. E., Lagae, L., Moshé, S. L., Peltola, J., Roulet Perez, E., Scheffer, I. E., & Zuberi, S. M. (2017). Operational classification of seizure types by the International League Against Epilepsy. Epilepsia, 58(4), 522–530. doi:10.1111/epi.13670
Scheffer, I. E., Berkovic, S., Capovilla, G., Connolly, M. B., French, J., Guilhoto, L., Hirsch, E., Jain, S., Mathern, G. W., Moshé, S. L., Nordli, D. R., Perucca, E., Tomson, T., Wiebe, S., Zhang, Y. H., & Zuberi, S. M. (2017). ILAE classification of the epilepsies: Position paper of the ILAE Commission for Classification and Terminology. Epilepsia, 58(4), 512–521. doi:10.1111/epi.13709
Авакян, Г. Н., Блинов, Д. В., Алиханов, А. А., Асланян, А. В., Бурд, С. Г., Жидкова, И. А., Карлов, В. А., Лебедева, А. В., Мухин, К. Ю., Петрухин, А. С., & Холин, А. А. (2019). Рекомендации Российской Противоэпилептической Лиги по использованию магнитно- резонансной томографии в диагностике эпилепсии. Эпилепсия и пароксизмальные состояния, 11(3), 208–232. doi:10.17749/2077-8333.2019.11.3.208-232
Зуев, А. А., Головтеев, А. Л., Педяш, Н. В., Копачев, Д. Н., Балацкая, А. С., Калыбаева, Н. А., & Крылов, В. В. (2020). Предхирургическая диагностика у пациентов с фармакорезистентной эпилепсией. Вопросы нейрохирургии имени Н. Н. Бурденко, 84(1), 109–117. doi:10.17116/neiro202084011109
Зуев, А. А., Головтеев, А. Л., Педяш, Н. В., & соавт. (2020). Возможности хирургического лечения фармакорезистентной эпилепсии с использованием робот-ассистированной имплантации глубинных электродов для проведения стерео-ЭЭГ. Российский нейрохирургический журнал имени профессора А. Л. Поленова, 12(3), 5–13.
Балацкая, А. С., Педяш, Н. В., Головтеев, А. Л., Копачев, Д. Н., Зуев, А. А., Калыбаева, Н. А., & соавт. (2022). Стереоэлектроэнцефалография в прехирургическом обследовании пациентов с фармакорезистентной фокальной эпилепсией. Эпилепсия и пароксизмальные состояния, 14(2), 183–194.
Крылов, В. В., Гехт, А. Б., Трифонов, И. С., Лебедева, А. В., Каймовский, И. Л., Синкин, М. В., Григорьева, Е. В., & Кутровская, Н. Ю. (2019). Хирургическое лечение пациентов с фармакорезистентными односторонними МРТ-позитивными височными формами эпилепсии. Журнал неврологии и психиатрии имени С. С. Корсакова, 119(11-2), 5–10. doi:10.17116/jnevro20191191125
Лебедева, А. В., Аведисова, А. С., Кустов, Г. В., Герсамия, А. Г., Каймовский, И. Л., Ридер, Ф. К., Трифонов, И. С., Пашнин, Е. В., Малхасян, Е. А., Гехт, А. Б., & Крылов, В. В. (2018). Прогноз хирургического лечения фармакорезистентной эпилепсии: роль психических и когнитивных расстройств. Журнал неврологии и психиатрии имени С. С. Корсакова, 118(10-2), 27–36. doi:10.17116/jnevro201811810227
Петросян, Д. В., Копачев, Д. Н., Шаркова, С. М., Кремнева, Е. И., Драгой, О. В., Головтеев, А. Л., Троицкий, А. А., Гуща, А. О., & Брутян, А. Г. (2022). Результаты хирургического лечения фармакорезистентной эпилепсии, обусловленной склерозом гиппокампа. Российский нейрохирургический журнал имени профессора А. Л. Поленова, 14(3), 40–45.
Маджидова, Ё. Н. (2019). Клинико-неврологические особенности у больных с фармакорезистентной эпилепсией и оптимизация терапии. Эпилепсия и пароксизмальные состояния, 11(1), 46–52. Research Focus International Scientific Journal, Uzbekistan 267 https://refocus.uz/ RESEARCH FOCUS | VOLUME 5 | ISSUE 6 | 2026 ISSN: 2181-3833 ResearchBip (15.45) | Google Scholar | Index Copernicus (ICV80.58)
Туйчибаева, Н. М., Исламова, Ш. А., Шигакова, Л. А., & Отаева, Н. Т. (2014). Фармакорезистентная эпилепсия: механизмы и причины. Инфекция, иммунитет и фармакология, (4), 123–129.
Туйчибаева, Н. М., Каримов, Х. Я., & соавт. (2014). Фармакогенетические аспекты фармакорезистентного течения эпилепсии в Узбекистане. Неврология, 60(4), 35–37.
Abduvoyitov, B. B. o‘g‘li. (2025). Farmakorezistent epilepsiya bilan og‘rigan bemorlarning jarrohlik davolash natijalari va qoniqarsiz jarrohlik natijalarini bashorat qiluvchi omillar. New Renaissance International Scientific and Practical Conference, 2(2), 91–96. doi:10.5281/zenodo.14864855
Abduvoyitov, B. B. o‘g‘li. (2025). Polimikrogiriyali farmakorezistent epilepsiyani davolash natijalari. Modern Science and Research, 4(2), 117–121. doi:10.5281/zenodo.14863309
Хаккулов, Э., Уралова, С., & Курбонов, Н. З. (2025). Хирургическое лечение фармакорезистентных форм эпилепсии. Theoretical Aspects in the Formation of Pedagogical Sciences, 5–7. doi:10.5281/zenodo.14890538 Research Focus International Scientific Journal, Uzbekistan 268 https://refocus.uz/