FARMAKOREZISTENT EPILEPSIYANING STRUKTUR SABABLARI VA ULARNING EPILEPTIK XURUJLAR KLINIK SEMIOLOGIYASI BILAN O‘ZARO BOG‘LIQLIGI

Maqola asosiy qismi

Bobur Bahodirovich Abduvoyitov

Abstrak

Farmakorezistent epilepsiya zamonaviy klinik nevrologiya, epileptologiya va funksional neyroxirurgiyaning eng murakkab muammolaridan biri hisoblanadi. Bunda kasallikning struktur shakllari alohida ahamiyatga ega bo‘lib, epileptik xurujlar bosh miyada morfologik jihatdan aniqlanadigan zararlanish o‘chog‘i bilan bog‘liq bo‘ladi. Retrospektiv klinikneyrovizualizatsion tadqiqot o‘tkazilib, unga struktur farmakorezistent epilepsiyaga ega 120 nafar bemor kiritildi. Barcha bemorlarda klinik-anamnestik tahlil, nevrologik tekshiruv, elektroensefalografiya va bosh miya magnit-rezonans tomografiyasi bajarildi. Eng ko‘p uchragan struktur sabablar mezial temporal skleroz, fokal kortikal displaziya, epilepsiya bilan assotsiatsiyalangan xavfsiz o‘smalar, posttravmatik glioz, kavernoz malformatsiyalar va postinsult o‘zgarishlar bo‘ldi. Mezial temporal skleroz ko‘proq ong buzilishi bilan kechuvchi fokal xurujlar va temporal auralar bilan, fokal kortikal displaziya kasallikning erta debyuti va xurujlar polimorfizmi bilan, posttravmatik hamda postinsult o‘zgarishlar esa yaqqolroq o‘choqli nevrologik defitsit bilan bog‘liqligi aniqlandi. Olingan ma’lumotlar diagnostik va davolash taktikasini rejalashtirishda struktur substrat, klinik semiologiya va bemorning funksional holatini kompleks baholash zarurligini ko‘rsatadi.

Maqola tafsilotlari

Iqtibos keltirish
Abduvoyitov, B. B. (2026). FARMAKOREZISTENT EPILEPSIYANING STRUKTUR SABABLARI VA ULARNING EPILEPTIK XURUJLAR KLINIK SEMIOLOGIYASI BILAN O‘ZARO BOG‘LIQLIGI. Research Focus International Scientific Journal, 5(6), 244–255. https://doi.org/10.66073/researchfocus.v5i6.2412
Bo'lim
14.00.00 – Tibbiyot fanlari

##submission.citations##

Kwan, P., Arzimanoglou, A., Berg, A. T., Brodie, M. J., Hauser, W. A., Mathern, G., Moshé, S. L., Perucca, E., Wiebe, S., & French, J. (2010). Definition of drug resistant epilepsy: Consensus proposal by the ad hoc Task Force of the ILAE Commission on Therapeutic Strategies. Epilepsia, 51(6), 1069–1077. doi:10.1111/j.1528-1167.2009.02397.x

Scheffer, I. E., Berkovic, S., Capovilla, G., Connolly, M. B., French, J., Guilhoto, L., Hirsch, E., Jain, S., Mathern, G. W., Moshé, S. L., Nordli, D. R., Perucca, E., Tomson, T., Wiebe, S., Zhang, Y. H., & Zuberi, S. M. (2017). ILAE classification of the epilepsies: Position paper of the ILAE Commission for Classification and Terminology. Epilepsia, 58(4), 512–521. doi:10.1111/epi.13709

Авакян, Г. Н., Блинов, Д. В., Алиханов, А. А., Асланян, А. В., Бурд, С. Г., Жидкова, И. А., Карлов, В. А., Лебедева, А. В., Мухин, К. Ю., Петрухин, А. С., & Холин, А. А. (2019). Рекомендации Российской Противоэпилептической Лиги по использованию магнитно- резонансной томографии в диагностике эпилепсии. Эпилепсия и пароксизмальные состояния, 11(3), 208–232. doi:10.17749/2077-8333.2019.11.3.208-232 Research Focus International Scientific Journal, Uzbekistan 252 https://refocus.uz/ RESEARCH FOCUS | VOLUME 5 | ISSUE 6 | 2026 ISSN: 2181-3833 ResearchBip (15.45) | Google Scholar | Index Copernicus (ICV80.58)

Bernasconi, A., Cendes, F., Theodore, W. H., Gill, R. S., Koepp, M. J., Hogan, R. E., Jackson, G. D., Federico, P., Labate, A., Vaudano, A. E., Blümcke, I., Ryvlin, P., & Bernasconi, N. (2019). Recommendations for the use of structural magnetic resonance imaging in the care of patients with epilepsy: A consensus report from the ILAE Neuroimaging Task Force. Epilepsia, 60(6), 1054– 1068. doi:10.1111/epi.15612

Туйчибаева, Н. М., Исламова, Ш. А., Шигакова, Л. А., & Отаева, Н. Т. (2014). Фармакорезистентная эпилепсия: механизмы и причины. Инфекция, иммунитет и фармакология, (4), 123–129.

Woermann, F. G., & Vollmar, C. (2009). Clinical MRI in children and adults with focal epilepsy: A critical review. Epilepsy & Behavior, 15(1), 40–49. doi:10.1016/j.yebeh.2009.02.032

Fisher, R. S., Cross, J. H., French, J. A., Higurashi, N., Hirsch, E., Jansen, F. E., Lagae, L., Moshé, S. L., Peltola, J., Roulet Perez, E., Scheffer, I. E., & Zuberi, S. M. (2017). Operational classification of seizure types by the International League Against Epilepsy. Epilepsia, 58(4), 522–530. doi:10.1111/epi.13670

Зуев, А. А., Головтеев, А. Л., Педяш, Н. В., Копачев, Д. Н., Балацкая, А. С., Калыбаева, Н. А., & Крылов, В. В. (2020). Предхирургическая диагностика у пациентов с фармакорезистентной эпилепсией. Вопросы нейрохирургии имени Н. Н. Бурденко, 84(1), 109–117. doi:10.17116/neiro202084011109

Blümcke, I., Thom, M., Aronica, E., Armstrong, D. D., Vinters, H. V., Palmini, A., Jacques, T. S., Avanzini, G., Barkovich, A. J., Battaglia, G., Becker, A., Cepeda, C., Cendes, F., Colombo, N., Crino, P., Cross, J. H., Delalande, O., Dubeau, F., Duncan, J., ... Spreafico, R. (2011). The clinicopathologic spectrum of focal cortical dysplasias: A consensus classification proposed by an ad hoc Task Force of the ILAE Diagnostic Methods Commission. Epilepsia, 52(1), 158–174. doi:10.1111/j.1528-1167.2010.02777.x

Abduvoyitov, B. B. o‘g‘li. (2025). Polimikrogiriyali farmakorezistent epilepsiyani davolash natijalari. Modern Science and Research, 4(2), 117–121. doi:10.5281/zenodo.14863309

Najm, I., Lal, D., Alonso Vanegas, M., Cendes, F., Lopes-Cendes, I., Palmini, A., & Scheffer, I. E. (2022). The ILAE consensus classification of focal cortical dysplasia: An update proposed by an ad hoc task force of the ILAE Diagnostic Methods Commission. Epilepsia, 63(8), 1899–1919.

Крылов, В. В., Гехт, А. Б., Трифонов, И. С., Лебедева, А. В., Каймовский, И. Л., Синкин, М. В., Григорьева, Е. В., & Кутровская, Н. Ю. (2019). Хирургическое лечение пациентов с фармакорезистентными односторонними МРТ-позитивными височными формами эпилепсии. Журнал неврологии и психиатрии имени С. С. Корсакова, 119(11-2), 5–10. doi:10.17116/jnevro20191191125

Rosenow, F., & Lüders, H. (2001). Presurgical evaluation of epilepsy. Brain, 124(9), 1683–1700. doi:10.1093/brain/124.9.1683

Abduvoyitov, B. B. o‘g‘li. (2025). Farmakorezistent epilepsiya bilan og‘rigan bemorlarning jarrohlik davolash natijalari va qoniqarsiz jarrohlik natijalarini bashorat qiluvchi omillar. New Renaissance International Scientific and Practical Conference, 2(2), 91–96. doi:10.5281/zenodo.14864855

Lüders, H. O., Najm, I., Nair, D., Widdess-Walsh, P., & Bingman, W. (2006). The epileptogenic zone: General principles. Epileptic Disorders, 8(Suppl. 2), S1–S9.

Маджидова, Ё. Н. (2019). Клинико-неврологические особенности у больных с фармакорезистентной эпилепсией и оптимизация терапии. Эпилепсия и пароксизмальные состояния, 11(1), 46–52. Research Focus International Scientific Journal, Uzbekistan 253 https://refocus.uz/ RESEARCH FOCUS | VOLUME 5 | ISSUE 6 | 2026 ISSN: 2181-3833 ResearchBip (15.45) | Google Scholar | Index Copernicus (ICV80.58)

Spencer, S. S. (2002). Neural networks in human epilepsy: Evidence of and implications for treatment. Epilepsia, 43(3), 219–227. doi:10.1046/j.1528-1157.2002.26901.x

Балацкая, А. С., Педяш, Н. В., Головтеев, А. Л., Копачев, Д. Н., Зуев, А. А., Калыбаева, Н. А., & соавт. (2022). Стереоэлектроэнцефалография в прехирургическом обследовании пациентов с фармакорезистентной фокальной эпилепсией. Эпилепсия и пароксизмальные состояния, 14(2), 183–194.

Engel, J. (2001). Mesial temporal lobe epilepsy: What have we learned? The Neuroscientist, 7(4), 340–352. doi:10.1177/107385840100700410

Халилова, А. Э., Шарипова, Н. Р., Свистунова, О. В., & Файзуллаев, Б. Ф. (2010). Фармакорезистентные эпилепсии у детей в структуре эпилептических синдромов. Неврология, (4), 46–49.

Jobst, B. C., & Cascino, G. D. (2015). Resective epilepsy surgery for drug-resistant focal epilepsy: A review. JAMA, 313(3), 285–293. doi:10.1001/jama.2014.17426

Маматханов, М. Р., Зуев, А. А., Головтеев, А. Л., Копачев, Д. Н., Балацкая, А. С., Педяш, Н. В., & соавт. (2022). Хирургическое лечение МР-негативной эпилепсии. Эпилепсия и пароксизмальные состояния, 14(2), 195–206.

Duncan, J. S. (2010). Imaging in the surgical treatment of epilepsy. Nature Reviews Neurology, 6(10), 537–550. doi:10.1038/nrneurol.2010.131

Туйчибаева, Н. М., Каримов, Х. Я., & соавт. (2014). Фармакогенетические аспекты фармакорезистентного течения эпилепсии в Узбекистане. Неврология, 60(4), 35–37.

Jayakar, P., Gotman, J., Harvey, A. S., Palmini, A., Tassi, L., Schomer, D., Dubeau, F., Bartolomei, F., Yu, A., Kršek, P., Velis, D., Kahane, P., & Lüders, H. O. (2016). Diagnostic utility of invasive EEG for epilepsy surgery: Indications, modalities, and techniques. Epilepsia, 57(11), 1735–1747. doi:10.1111/epi.13515

Лебедева, А. В., Аведисова, А. С., Кустов, Г. В., Герсамия, А. Г., Каймовский, И. Л., Ридер, Ф. К., Трифонов, И. С., Пашнин, Е. В., Малхасян, Е. А., Гехт, А. Б., & Крылов, В. В. (2018). Прогноз хирургического лечения фармакорезистентной эпилепсии: роль психических и когнитивных расстройств. Журнал неврологии и психиатрии имени С. С. Корсакова, 118(10-2), 27–36. doi:10.17116/jnevro201811810227

Thom, M. (2014). Review: Hippocampal sclerosis in epilepsy: A neuropathology review. Neuropathology and Applied Neurobiology, 40(5), 520–543. doi:10.1111/nan.12150

Амонова, З. К., Джурабекова, А. Т., & Шмырина, К. В. (2022). Эпилепсия на фоне дисфункции гипоталамо-гипофизарной системы с позиции гендерных различий. Проблемы биологии и медицины, 3(136), 13–16.

Blümcke, I., Spreafico, R., Haaker, G., Coras, R., Kobow, K., Bien, C. G., Pfäfflin, M., Elger, C., Widman, G., Schramm, J., Becker, A., Braun, K. P. J., Leijten, F., Baayen, J. C., Aronica, E., Chassoux, F., Hamer, H., Stefan, H., Rössler, K., ... Spreafico, R. (2017). Histopathological findings in brain tissue obtained during epilepsy surgery. New England Journal of Medicine, 377(17), 1648–1656. doi:10.1056/NEJMoa1703784

Петросян, Д. В., Копачев, Д. Н., Шаркова, С. М., Кремнева, Е. И., Драгой, О. В., Головтеев, А. Л., Троицкий, А. А., Гуща, А. О., & Брутян, А. Г. (2022). Результаты хирургического лечения фармакорезистентной эпилепсии, обусловленной склерозом гиппокампа. Российский нейрохирургический журнал имени профессора А. Л. Поленова, 14(3), 40–45. Research Focus International Scientific Journal, Uzbekistan 254 https://refocus.uz/ RESEARCH FOCUS | VOLUME 5 | ISSUE 6 | 2026 ISSN: 2181-3833 ResearchBip (15.45) | Google Scholar | Index Copernicus (ICV80.58)

Téllez-Zenteno, J. F., Dhar, R., & Wiebe, S. (2005). Long-term seizure outcomes following epilepsy surgery: A systematic review and meta-analysis. Brain, 128(5), 1188–1198. doi:10.1093/brain/awh449

Бекташев, О. Р., & Бекташев, Р. Б. (2016). Способ лечения фармакорезистентной формы эпилепсии. Официальный вестник Агентства интеллектуальной собственности при Министерстве юстиции Республики Узбекистан, 9(185).

Wiebe, S., Blume, W. T., Girvin, J. P., & Eliasziw, M. (2001). A randomized, controlled trial of surgery for temporal-lobe epilepsy. New England Journal of Medicine, 345(5), 311–318. doi:10.1056/NEJM200108023450501

Калыбаева, Н. А., Димерцев, А. В., Мазалова, М. В., Кузовкина, А. К., Алтунина, Г. Е., Одениязова, М. А., Балацкая, А. С., Утяшев, Н. П., Быченко, В. Г., Бронов, О. Ю., Педяш, Н. В., Землянский, М. Ю., Копачев, Д. Н., Зуев, А. А., & Головтеев, А. Л. (2024). Хирургическое лечение фокальной фармакорезистентной эпилепсии, ассоциированной с энцефалоцеле височной доли. Вопросы нейрохирургии имени Н. Н. Бурденко, 88(1), 39–47. doi:10.17116/neiro20248801139

Engel, J., McDermott, M. P., Wiebe, S., Langfitt, J. T., Stern, J. M., Dewar, S., Sperling, M. R., Gardiner, I., Erba, G., Fried, I., & Jacobs, M. (2012). Early surgical therapy for drug-resistant temporal lobe epilepsy: A randomized trial. New England Journal of Medicine, 366(24), 2234– 2242. doi:10.1056/NEJMoa1202098

Умидов, Х. А., Бектошев, Р. Б., Бектошев, О. Р., & Алимов, Ж. И. (2022). Новый мини- инвазивный способ хирургического лечения фармакорезистентной формы эпилепсии. Вестник науки и образования, 3(123). Research Focus International Scientific Journal, Uzbekistan 255 https://refocus.uz/