GOSSYPIUM HIRSUTUM L. DURAGAYLARIDA TOLA SIFATI VA RANGINING BOG’LIQLIGI

Maqola asosiy qismi

Khalikova Malokhat Babamuradovna
Rakhmonova Rukhsora Bakhriddinovna
Matyakubova Elmira Umrbekovna
Nurmamatov Aktam
Sharipov Shukhrat Tulkinovich

Abstrak

Tabiiy rangli paxta tolasi ishlab chiqarishda kimyoviy bo‘yoqlardan foydalanishni kamaytirish va atrof-muhit ifloslanishini pasaytirish imkonini berishi sababli zamonaviy barqaror to‘qimachilik sanoatining muhim talabi hisoblanadi. Biroq, paxtada tola rangi odatda uning sifat ko‘rsatkichlari bilan salbiy korrelyatsiyada bo‘ladi. Ushbu tadqiqotning maqsadi paxta navlari va F₄ duragay kombinatsiyalarida tola sifati va rang belgilari polimorfizmini SSR-markerlar yordamida aniqlashdan iborat edi. Natijada 7-xromosomada (A genomi) joylashgan pleiotrop lokus bilan bog‘liq holda yaxshilangan rang va yuqori tola sifati barqarorligi (107 va 135 juft nukleotidli allellar)ga ega duragay kombinatsiyalar aniqlandi. BNL1604 va NAU1043 markerlari genotiplarni identifikatsiya qilishda yuqori informativlik ko‘rsatdi, bu esa ularni seleksiya materiallarini molekulyar markirovkalash va tola sifati hamda rang belgilariga yo‘naltirilgan tezlashtirilgan seleksiya uchun istiqbolli vosita sifatida tavsiya etish imkonini beradi. BNL1604 va NAU1043 SSR-markerlaridan foydalanish yaxshilangan tola xususiyatlari bilan bog‘liq allel kombinatsiyalarini aniqlash imkonini berdi. F₄ duragaylari L-001 × 010444 va Bukhara-6 × 02408 yuqori tola sifati genlari donorlari sifatida keyingi seleksiya ishlari uchun tavsiya etildi. Molekulyar markerlar asosida o‘tkazilgan identifikatsiya SSR texnologiyasining paxta seleksiyasi dasturlarida tanlash jarayonini tezlashtirishdagi samaradorligini tasdiqladi. Olingan natijalar tabiiy rangli paxtaning yaxshilangan xususiyatlarga ega, ekologik xavfsiz navlarini yaratishda ilmiy va amaliy ahamiyatga ega.

Maqola tafsilotlari

Iqtibos keltirish
Babamuradovna, K. M., Bakhriddinovna, R. R., Umrbekovna, M. E., Aktam, N., & Tulkinovich, S. S. (2026). GOSSYPIUM HIRSUTUM L. DURAGAYLARIDA TOLA SIFATI VA RANGINING BOG’LIQLIGI. Research Focus International Scientific Journal, 5(3), 31–37. Retrieved from https://refocus.uz/index.php/rf/article/view/2339
Bo'lim
06.00.00 – Qishloq xo'jaligi fanlari

##submission.citations##

Rakhmonova, R. B., Khalikova, M. B., & Sadriddinova, M. A. (2025). Некоторыe аспекты изучения наследования света волокна у гибридов хлопчатника вида G. hirsutum L. Universum: Химия и биология: Электронный научный журнал, 4(130), 9–

https://7universum.com/ru/nature/archive/item/19553

Pavan, M., & Paschapur, N. S. (2022). Naturally coloured cotton: A game-changer in the textile industry. Just Agriculture, 2(8), 1–

https://www.justagriculture.in

Feng, H., Guo, L., Wang, G., Sun, J., Pan, Z., He, S., Zhu, H., Sun, J., & Du, X. (2015). The negative correlation between fiber color and quality traits revealed by QTL analysis. PLOS ONE, 10(6), e0129490. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0129490

Wang, H., Li, X., Liu, H., & Zhang, T. (2024). Genetic analysis of cotton fiber traits in hybrid lines. Physiologia Plantarum, 176(4)

https://doi.org/10.1111/ppl.14442

Paterson, A. H., Brubaker, C., & Wendel, J. F. (1993). A rapid method for extraction of cotton (Gossypium spp.) genomic DNA suitable for RFLP or PCR analysis. Plant Molecular Biology Reporter, 11, 122–127.

Zhang, J., Wu, Y. T., Guo, W. Z., & Zhang, T. Z. (2000). Fast screening of microsatellite markers in cotton with PAGE/silver staining. Acta Gossypii Sinica, 12, 267–269. https://www.researchgate.net/publication/284228808_Fast_screening_of_microsatellite_mar kers_in_cotton_with_PAGEsilver_staining

Wang, L., Liu, H., Li, X., et al. (2014). Genetic mapping of fiber color genes on two brown cotton cultivars in Xinjiang. SpringerPlus, 3, 480. https://doi.org/10.1186/2193-1801-3-480

Wang, X., Wu, L., Zhang, S., Wu, L., Ku, L., Wei, X., & Xie, L. (2011). Robust expression and association of ZmCCA1 with circadian rhythms in maize. Plant Cell Reports, 30, 1261– 1272.

Li, T., et al. (2024). Comparative lipidomics analysis provides new insights into color formation in green cotton fiber. Plants, 13(21), 3063. https://doi.org/10.3390/plants13213063