MEHNATGA LAYOQATLI YOSHDAGI SHAXSLAR ORASIDA SURUNKALI DERMATOZLARNING TUZILISHI VA DINAMIKASI
Maqola yon paneli
Maqolaning asosiy mazmuni
Abstrak
Dolzarbligi. Surunkali dermatozlar terining eng keng tarqalgan kasalliklari qatoriga kiradi va ayniqsa mehnatga layoqatli yoshdagi shaxslar orasida muhim tibbiy-ijtimoiy muammoni tashkil etadi. Uzoq davom etuvchi retsidivlanuvchi kechish, qo‘zishlarning yuqori chastotasi va bemorlar hayot sifatiga sezilarli ta’siri profilaktik va davolash tadbirlarini optimallashtirish maqsadida ushbu patologiyaning tuzilishi va dinamikasini o‘rganish zaruratini keltirib chiqaradi. Maqsad. Klinik-statistik ma’lumotlar tahlili asosida mehnatga layoqatli yoshdagi shaxslar orasida surunkali dermatozlarning tuzilishi va dinamikasini o‘rganish. Materiallar va usullar. 2019–2024 yillar davomida dermatovenerologik bo‘limda ambulator va statsionar davolangan, 18 yoshdan 59 yoshgacha bo‘lgan 312 nafar bemorning tibbiy ma’lumotlari tahlilini o‘z ichiga olgan retrospektiv klinik-statistik tadqiqot o‘tkazildi. Tashxislar KXT-10 ga muvofiq klinik, dermatoskopik, laboratoriya va zarur bo‘lganda gistologik ma’lumotlar asosida qo‘yildi. Statistik ishlov tavsifiy statistika usullari yordamida bajarildi. Natijalar. Mehnatga layoqatli yoshdagi shaxslar orasida surunkali dermatozlar tuzilmasida terining yallig‘lanish kasalliklari ustunlik qildi. Eng ko‘p psoriaz (31,1 %), surunkali ekzema (24,7 %) va atopik dermatit (18,3 %) tashxislandi, ularning umumiy ulushi 70 % dan oshdi. Surunkali dermatozlarning eng yuqori tarqalishi 30–49 yosh guruhida qayd etildi. Bemorlarning yarmidan ko‘pida kasallik davomiyligi 5 yildan ortiq bo‘lgani, tez-tez retsidivlar esa ko‘proq psoriaz va atopik dermatitga xos ekanligi aniqlandi. 2019–2024 yillar dinamikasi tahlili psoriaz va atopik dermatit tarqalishining o‘sish tendensiyasini aniqladi. Xulosa. Surunkali dermatozlar mehnatga layoqatli yoshdagi shaxslar orasida keng tarqalgan bo‘lib, uzoq kechish, retsidivlarning yuqori chastotasi va ayrim nozologik shakllar tarqalishining ortish tendensiyasi bilan tavsiflanadi. Olingan ma’lumotlar mehnat qobiliyatini saqlash va hayot sifatini yaxshilash maqsadida surunkali dermatozli bemorlarni erta tashxislash, profilaktika qilish va kompleks olib borishni takomillashtirish zarurligini ta’kidlaydi.
Maqola tafsilotlari
Bo'lim
Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 International litsenziyasi asosida litsenziyalangan.
Qanday iqtibos keltirish kerak
Adabiyotlar
World Health Organization. Global report on skin diseases as a public health problem. Geneva: WHO; 2022. 148 p.
Hay R.J., Johns N.E., Williams H.C. et al. The global burden of skin disease in 2010: an analysis of the prevalence and impact of skin conditions // Journal of Investigative Dermatology. 2014. Vol. 134, № 6. P. 1527–1534.
Kimball A.B., Jacobson C., Weiss S. et al. The psychosocial burden of psoriasis // American Journal of Clinical Dermatology. 2005. Vol. 6, № 6. P. 383–392.
Feldman S.R., Goffe B., Rice G. et al. The challenge of managing psoriasis: unmet medical needs and stakeholder perspectives // American Health & Drug Benefits. 2016. Vol. 9, № 9. P. 504–513.
Балаболкин И.И. Современные аспекты хронических дерматозов и их влияние на качество жизни пациентов // Российский журнал кожных и венерических болезней. 2019. № 4. С. 4–10.
Naldi L., Svensson Å., Diepgen T. et al. Randomized clinical trials for psoriasis 1977–2000: the EDEN survey // Journal of Investigative Dermatology. 2003. Vol. 120, № 5. P. 738–741.
Langan S.M., Irvine A.D., Weidinger S. Atopic dermatitis // The Lancet. 2020. Vol. 396, № 10247. P. 345–360.
Короткий Н.Г., Скрипкин Ю.К., Бутов Ю.С. Дерматовенерология. Национальное руководство. М.: ГЭОТАР-Медиа, 2021. 1024 с.
Самцов А.В., Баринов Э.Ф. Хронические дерматозы: клиника, диагностика, лечение // Вестник дерматологии и венерологии. 2020. № 3. С. 6–15.
Griffiths C.E.M., Armstrong A.W., Gudjonsson J.E. et al. Psoriasis // The Lancet. 2021. Vol. 397, № 10281. P. 1301–1315.
Boehncke W.H., Schön M.P. Psoriasis // The Lancet. 2015. Vol. 386, № 9997. P. 983–994.
Takeshita J., Grewal S., Langan S.M. et al. Psoriasis and comorbid diseases // Journal of the American Academy of Dermatology. 2017. Vol. 76, № 3. P. 377–390.
Silverberg J.I. Adult atopic dermatitis: diagnosis and clinical implications // Dermatologic Clinics. 2017. Vol. 35, № 3. P. 301–310.
Weidinger S., Novak N. Atopic dermatitis // The Lancet. 2016. Vol. 387, № 10023. P. 1109–1122.
Diepgen T.L., Coenraads P.J. The epidemiology of occupational contact dermatitis // International Archives of Occupational and Environmental Health. 1999. Vol. 72, № 8. P. 496–506.
Mahler V. Occupational contact dermatitis: epidemiology and prevention // Current Allergy and Asthma Reports. 2014. Vol. 14, № 11. P. 476.
Шапошников О.К., Молочков В.А. Красный плоский лишай: клиника, диагностика и лечение // Клиническая дерматология и венерология. 2018. № 2. С. 15–22.
Nutten S. Atopic dermatitis: global epidemiology and risk factors // Annals of Nutrition and Metabolism. 2015. Vol. 66, Suppl. 1. P. 8–16.
Flohr C., Mann J. New insights into the epidemiology of childhood atopic dermatitis // Allergy. 2014. Vol. 69, № 1. P. 3–16.
Almutairi N., Schwartz R.A. Environmental factors in psoriasis // Dermatologic Therapy. 2020. Vol. 33, № 6. e14147.