SURUNKALI SOMATIK KASALLIKLARI BO'LGAN BEMORLARDA HAYOT SIFATINI PASAYTIRUVCHI OMIL SIFATIDA XAVOTIR BUZILISHLARI

Maqola yon paneli

PDF (ruscha)
Nashr qilingan: 2026-02-05
DOI: https://doi.org/10.66073/researchfocus.v5i1.1996
Kalit so‘zlar:
xavotir buzilishlari, surunkali somatik kasalliklar, hayot sifati, psixoemotsional buzilishlar, komorbidlik

Maqolaning asosiy mazmuni

Rajabov Xikmat Toshevich
Samarqand davlat tibbiyot universiteti psixiatriya, tibbiy psixologiya va narkologiya kafedrasi assistenti. O'zbekiston, Samarqand sh., Amir Temur ko'chasi, 18

Abstrak

Dolzarbligi. Surunkali somatik kasalliklar keng tarqalgan bo‘lib, bemorlar hayot sifatining sezilarli pasayishi bilan kechadi. Somatik patologiya kechishini og‘irlashtiruvchi va ijtimoiy moslashuvni buzuvchi asosiy omillardan biri xavotir buzilishlari bo‘lib, ular ko‘pincha tashxislanmay qoladi va klinik amaliyotda yetarlicha hisobga olinmaydi. Tadqiqot maqsadi. Surunkali somatik kasalliklari bo‘lgan bemorlarda xavotir buzilishlarining hayot sifati ko‘rsatkichlariga ta’sirini baholash. Materiallar va usullar. Tadqiqotga yurak-qon tomir tizimi, nafas olish a’zolari va oshqozon-ichak yo‘lining surunkali kasalliklari bo‘lgan 30 yoshdan 65 yoshgacha bo‘lgan 90 nafar bemor kiritildi. Xavotir buzilishlari darajasi standartlashtirilgan psixometrik shkalalar yordamida baholandi. Hayot sifati jismoniy va psixoemotsional komponentlarni o‘z ichiga olgan universal so‘rovnoma yordamida o‘rganildi. Ma’lumotlarga statistik ishlov tavsifiy statistika va korrelyatsion tahlil usullari bilan p < 0,05 ahamiyatlilik darajasida amalga oshirildi. Natijalar. Xavotir buzilishlari tekshirilgan bemorlarning 62,2 % ida aniqlandi. Xavotir buzilishlari bo‘lgan bemorlarda xavotiri bo‘lmagan bemorlarga nisbatan hayot sifati ko‘rsatkichlarining ishonchli pasayishi aniqlandi (p < 0,05). Xavotirning ifodalanganligi ortishi bilan jismoniy, emotsional va ijtimoiy faoliyatning izchil yomonlashuvi kuzatildi. Xavotir darajasi va hayot sifati ko‘rsatkichlari o‘rtasida manfiy korrelyatsion bog‘lanish aniqlandi (r –0,41 dan –0,58 gacha; p < 0,05). Xulosa. Xavotir buzilishlari surunkali somatik kasalliklari bo‘lgan bemorlarda hayot sifatining pasayishida muhim omil hisoblanadi va jismoniy hamda psixoemotsional faoliyatga tizimli ta’sir ko‘rsatadi. Olingan natijalar ushbu toifadagi bemorlarni olib borishda fanlararo yondashuv doirasida xavotir buzilishlarini erta aniqlash va kompleks korreksiya qilish zarurligini asoslaydi.

Maqola tafsilotlari

Nashr

Jild 5 Nomeri 1 (2026): Research Focus International Scientific Journal. 5-tom, 1-son (2026)

Bo'lim

14.00.00 – Tibbiyot fanlari
Creative Commons litsenziyasi

Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 International litsenziyasi asosida litsenziyalangan.

Qanday iqtibos keltirish kerak

SURUNKALI SOMATIK KASALLIKLARI BO’LGAN BEMORLARDA HAYOT SIFATINI PASAYTIRUVCHI OMIL SIFATIDA XAVOTIR BUZILISHLARI. (2026). Research Focus International Scientific Journal, 5(1), 258-264. https://doi.org/10.66073/researchfocus.v5i1.1996

Adabiyotlar

Всемирная организация здравоохранения. Неинфекционные заболевания: глобальный доклад о состоянии и тенденциях. — Женева: ВОЗ, 2022. — 176 с.

Murray C.J.L., Lopez A.D. Measuring the global burden of disease // The Lancet. — 2019. — Vol. 393, № 10190. — P. 1444–1453.

Смулевич А.Б. Психосоматические расстройства в клинической практике. — М.: ГЭОТАР-Медиа, 2021. — 304 с.

Александровский Ю.А. Пограничные психические расстройства. — М.: Медицина, 2020. — 288 с.

Katon W., Lin E.H., Kroenke K. The association of anxiety disorders with medical illness // Psychosomatic Medicine. — 2018. — Vol. 80, № 7. — P. 617–627.

Kroenke K., Spitzer R.L., Williams J.B.W. Anxiety disorders in primary care // Annals of Internal Medicine. — 2017. — Vol. 146, № 5. — P. 317–325.

Bandelow B., Michaelis S. Epidemiology of anxiety disorders in the 21st century // Dialogues in Clinical Neuroscience. — 2019. — Vol. 21, № 2. — P. 87–96.

Stein M.B., Sareen J. Clinical practice: Anxiety disorders // New England Journal of Medicine. — 2015. — Vol. 373, № 21. — P. 2059–2068.

Harter M., Baumeister H., Reuter K. Anxiety, depression and somatic disease // Psychotherapy and Psychosomatics. — 2018. — Vol. 87, № 3. — P. 135–144.

McWilliams L.A., Asmundson G.J.G. Anxiety disorders and symptom perception in chronic illness // Journal of Psychosomatic Research. — 2017. — Vol. 95. — P. 20–26.

DiMatteo M.R. Variations in patients’ adherence to medical recommendations // Health Psychology. — 2019. — Vol. 38, № 9. — P. 795–805.

Ware J.E., Sherbourne C.D. The MOS 36-item Short-Form Health Survey (SF-36) // Medical Care. — 2016. — Vol. 34, № 3. — P. 220–233.

Herrmann C. Anxiety and quality of life in chronic medical conditions // Journal of Affective Disorders. — 2018. — Vol. 227. — P. 193–200.

Faller H., Schuler M., Richard M., Heckl U. Effects of mental disorders on quality of life in chronic disease // Quality of Life Research. — 2020. — Vol. 29, № 5. — P. 1231–1240.