ORQA MIYA JAROHATI BO‘LGAN BEMORLARDA REABILITATSIYA SAMARADORLIGINI OSHIRISH OMILI SIFATIDA PSIXOLOGIK QO‘LLAB-QUVVATLASH: PROSPEKTIV NAZORATLI TADQIQOT

Maqolaning asosiy mazmuni

Davranov Eshboy Egamkulovich
Kadirov Jonibek Fayzullayevich
Xamidov O.A.
G'aybullayev Sh.O.

Abstrak

Dolzarbligi: Orqa miya jarohati (OMJ) nafaqat og'ir jismoniy, balki chuqur psixologik oqibatlar bilan ham kechadigan, hayotni o'zgartiruvchi hodisa hisoblanadi. Bemorlarning ushbu toifasida depressiya va tashvish buzilishlarining rivojlanish chastotasi 30–40% ga yetadi, bu esa davolanishga bo'lgan motivatsiyani sezilarli darajada kamaytiradi va reabilitatsiya natijalariga salbiy ta'sir ko'rsatadi. Tadqiqot maqsadi: Tuzilmalashtirilgan multimodal psixologik qo'llab-quvvatlashning orqa miya jarohatini boshdan kechirgan bemorlarda funksional tiklanish dinamikasi, psixoemotsional holat va hayot sifatiga ta'sirini baholash. Materiallar va usullar: Prospektiv nazoratli tadqiqotda OMJ bo'lgan 100 nafar bemor (o'rtacha yosh 36,7 ± 11,2 yil) ishtirok etdi va ular ikki guruhga bo'lindi: asosiy guruh (n=50) standart reabilitatsiya dasturini kompleks psixologik qo'llab-quvvatlash (kognitiv-xulqiy terapiya, guruhli terapiya, oilaviy maslahat) bilan uyg'unlikda oldi, nazorat guruhi (n=50) esa faqat standart reabilitatsiya oldi. Kuzatuv davri 6 oyni tashkil etdi. Psixoemotsional holat Bek depressiya shkalasi (BDI-II) va gospital tashvish va depressiya shkalasi (HADS) bo'yicha baholandi. Hayot sifati SF-36 so'rovnomasi yordamida o'lchandi. Funksional holat ASIA (motor ball) va FIM (funksional mustaqillik) shkalalari bo'yicha baholandi. Natijalar: 6 oydan so'ng asosiy guruhda depressiya darajasining statistik jihatdan ishonchli pasayishi (o'rtacha BDI-II bali 24,1 dan 11,5 ga tushdi; p < 0,001) va nazorat guruhiga nisbatan tashvishning kamayishi kuzatildi (BDI-II 23,8 dan 19,6 ga tushdi; p > 0,05). FIM shkalasi bo'yicha funksional mustaqillikning o'sishi asosiy guruhda o'rtacha 28,4 ballni tashkil etdi, bu nazorat guruhidagidan sezilarli yuqori edi (17,2 ball; p < 0,01). Shuningdek, asosiy guruhda ASIA shkalasi bo'yicha motor ballning yuqoriroq o'sishi qayd etildi (p < 0,05). SF-36 so'rovnomasi bo'yicha hayot sifati ko'rsatkichlari, ayniqsa ruhiy salomatlik va ijtimoiy faollik subshkalalari bo'yicha, psixologik qo'llab-quvvatlash olgan guruhda ishonchli darajada yuqori bo'ldi. Xulosa: Tuzilmalashtirilgan psixologik qo'llab-quvvatlashni OMJ bo'lgan bemorlarning standart reabilitatsiya protokollariga integratsiya qilish ularning samaradorligini oshiruvchi o'ta muhim omil hisoblanadi. Psixologik aralashuv nafaqat psixoemotsional holatni yaxshilaydi, balki bilvosita yanada sezilarli funksional yaxshilanishlarga ham xizmat qilib, terapiyaga sodiqlikni va bemorlarning umumiy motivatsiyasini oshiradi.

Maqola tafsilotlari

Bo'lim

14.00.00 – Tibbiyot fanlari

Qanday iqtibos keltirish kerak

ORQA MIYA JAROHATI BO‘LGAN BEMORLARDA REABILITATSIYA SAMARADORLIGINI OSHIRISH OMILI SIFATIDA PSIXOLOGIK QO‘LLAB-QUVVATLASH: PROSPEKTIV NAZORATLI TADQIQOT. (2025). Research Focus International Scientific Journal, 4(10), 157-166. https://doi.org/10.66073/researchfocus.v4i10.1818

Adabiyotlar

Bombardier, C. H., Fann, J. R., & Heinemann, A. W. (2021). Treatment of depression after spinal cord injury: A systematic review and meta-analysis. Archives of Physical Medicine and Rehabilitation, 102(8), 1645-1658.

Craig, A., Guest, R., & Tran, Y. (2020). The role of motivation in rehabilitation and recovery following spinal cord injury. Neurorehabilitation, 46(1), 17-27.

Dajpratham, P., & Prukofiet, M. (2022). Effectiveness of family support programs on the psychological well-being of caregivers of spinal cord injury patients: A randomized controlled trial. Spinal Cord Series and Cases, 8(1), 45.

Dodd, Z., & Kennedy, P. (2023). The application of positive psychology principles in spinal cord injury rehabilitation. The Journal of Spinal Cord Medicine, 46(2), 189-197.

Fisher, K. R., & Smith, S. N. (2024). Telepsychology interventions for individuals with spinal cord injury: A review of the recent literature. Rehabilitation Psychology, 69(1), 22-34.

Heinemann, A. W., Wilson, C. S., & Huston, T. (2022). Resilience and recovery in spinal cord injury: A longitudinal analysis. Archives of Physical Medicine and Rehabilitation, 103(5), 899-907.

Hsieh, C. L., & Chen, M. H. (2019). The effects of group therapy on social participation and quality of life in patients with chronic spinal cord injury. Disability and Rehabilitation, 41(15), 1784-1790.

Kennedy, P., & Duff, J. (2019). Psychological management of spinal cord injury: A practical guide for the multidisciplinary team. Routledge.

Kratz, A. L., & Molton, J. R. (2018). Pain, mood, and cognitive function in spinal cord injury: A review. Topics in Spinal Cord Injury Rehabilitation, 24(3), 221-231.