O‘ZBEKISTONDA GIDROAKKUMULYATOR ELEKTR STANSIYALARI SALOHIYATINI ENERGIYA SAMARADORLIGI VA EKOLOGIK OMILLARNI HISOBGA OLGAN HOLDA BAHOLASH

Maqolaning asosiy mazmuni

Yusupov D.T.
Mirzaliyev U.I.

Abstrak

Qayta tiklanadigan energiya manbalarining (QTEM) ulushi ortib borayotgani va O’zbekiston elektr tarmo’ida boshqaruv quvvatining yetishmasligi bilan gidroakkumulyatsiyalash elektr stansiyasi (GAES) elektr ta’minotining ishonchliligi va barqarorligini oshirish uchun strategik yechim hisoblanadi. Ushbu tadqiqotning maqsadi O’zbekistonning qurg’oqchil sharoitlarida GAESlarni joriy etishning texnik, iqtisodiy, ekologik va geografik shart-sharoitlarini baholashdir. Natijalar shuni ko’rsatadiki, 400-800 MVt quvvatga ega, samaradorlik 72-85% va xizmat muddati 80 yilgacha bo’lgan GAESlar minimal saqlash xarajatlarini (0,05-0,13 AQSh dollari/kVt/soat) tashkil qiladi, 2035-yilga kelib CO₂ chiqindilarini 12 million tonnagacha kamaytiradi va yiliga 1,6 milliard kub metrgacha tabiiy gazni tejaydi. GAESlarning past uglerodli oʻtishga va O’zbekiston energetika xavfsizligini oshirishning asosiy elementi sifatida milliy energetika strategiyasiga kiritish maqsadga muvofiqligini tasdiqlaydi. Bug’lanish, seysmik xavflar va suv tanqisligini hisobga olgan holda GAES samaradorligini hisoblashning moslashtirilgan modeli taklif etildi.

Maqola tafsilotlari

Bo'lim

05.00.00 – Texnik fanlar

Qanday iqtibos keltirish kerak

O‘ZBEKISTONDA GIDROAKKUMULYATOR ELEKTR STANSIYALARI SALOHIYATINI ENERGIYA SAMARADORLIGI VA EKOLOGIK OMILLARNI HISOBGA OLGAN HOLDA BAHOLASH. (2025). Research Focus International Scientific Journal, 4(10), 39-48. https://doi.org/10.66073/researchfocus.v4i10.1796

Adabiyotlar

Министерство энергетики Республики Узбекистан. Стратегия развития энергетики до 2035 года. — Ташкент, 2023. — 118 с.

Asian Development Bank. Uzbekistan Energy Transition Outlook 2023. — Manila: ADB, 2023. — 68 с.

Узгидромет. Отчёт о водных ресурсах Узбекистана за 2020-2023 гг. — Ташкент, 2023. — 34 с.

Институт сейсмологии АН РУз. Карта сейсмического районирования Узбекистана. — Ташкент, 2021. — 150 с.

Ташкентский государственный технический университет. Влияние климата на работу энергооборудования. — Ташкент, 2020. — 89 с.

International Renewable Energy Agency (IRENA). Global Energy Storage Outlook 2024. — Abu Dhabi: IRENA, 2024. — 98 p.

Melnikov S.E., Ivanov A.A. Гидроэнергетика и ГАЭС в энергосистемах. — Москва: Энергия, 2018. — 112 с.

Абдуллаев Р.Х. Гидроэнергетика Центральной Азии: проблемы и перспективы. — Ташкент: Фан, 2021. — 80 с.

Центр экономических исследований. Демография горных регионов Узбекистана. — Ташкент, 2020. — 56 с.

World Bank. Hydropower and Pumped Storage Potential in Uzbekistan. — Washington, 2021. — 94 p.

Schmidt S., Hamidov A., Kasymov U. Analyzing Groundwater Governance in Uzbekistan through the Lenses of Social-Ecological Systems and Informational Governance. // International Journal of the Commons, 2024. DOI: 10.5334/ijc.1322.

International Energy Agency (IEA). Technology Roadmap: Hydropower. — Paris: IEA, 2022. — 45 p.

REN21. Renewables 2024 Global Status Report. — Paris, 2024. — 208 p.

Пскемская ГЭС // Википедия. URL: https://ru.wikipedia.org/wiki/Пскемская_ГЭС

Россия поможет Узбекистану построить новые гидроаккумулирующие электростанции. // e-CIS.info, 06.06.2024. URL: https://e-cis.info/news/568/118715/.

В Узбекистане построят четыре ГАЭС. // Sputnik Узбекистан, 13.03.2024. URL: https://uz.sputniknews.ru/20240313/.

В Бостанлыкском районе построят гидроаккумулирующую электростанцию мощностью 600 МВт. — 19.10.2023. URL: https://uznews.uz/ru/news/68726.

International Hydropower Association (IHA). Hydropower Sector Climate Resilience Guide. — London: IHA, 2022. — 44 p.

Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). 2006 IPCC Guidelines for National Greenhouse Gas Inventories. Volume 2: Energy.