QUYOSH RADIATSIYASINI PYTHON DASTURLASH YORDAMIDA MODELLASHTIRISH VA EKSPERIMENTAL MA’LUMOTLAR BILAN TAQQOSLASH - Roziqov Jurabek Yuldashboy o‘g‘li, Ro‘ziboyev Valijon Umarali o‘g‘li, Kamolova Muhabbat Muhiddin qizi, Ahmedova Shalola Yunusali qizi (Research Focus International Scientific Journal, 2025)
Ushbu maqolada Yer yuzasiga yetib keladigan quyosh radiatsiyasi intensivligini uchta keng qo‘llaniladigan “ochiq osmon” modellaridan foydalangan holda – ASHRAE 2001, Hottel (1976) va ASHRAE 2009 – kompleks sonli modellashtirish va tekshirish natijalari taqdim etiladi. Tadqiqotning maqsadi yil davomida ushbu modellar aniqligini baholash bo‘lib, hisob-kitoblar Python va MATLAB dasturlash tillarida amalga oshirilgan. Har bir model yilning kuniga hamda qabul qiluvchi sirtning og‘ish burchagiga bog‘liq holda to‘g‘ridan-to‘g‘ri va tarqoq quyosh radiatsiyasi miqdorini hisoblashga tatbiq qilindi. Hisoblangan qiymatlar har bir modelning amaliyligini va cheklovlarini aniqlash maqsadida eksperimental ma’lumotlar bilan grafik tarzda taqqoslandi. Model aniqligini miqdoriy baholash uchun asosiy ko‘rsatkichlar hisoblab chiqildi hamda natijalar ASHRAE 2001 modeli sinovdan o‘tkazilgan modellar ichida eng yuqori moslikka ega ekanini ko‘rsatdi. Ushbu tadqiqot quyosh energiyasi tizimlarini loyihalashni optimallashtirish, ma’lum iqlim sharoitlari uchun model tanlash hamda takrorlanuvchanlikni ta’minlash maqsadida ochiq manbali Python realizatsiyasini taqdim etadi.